Ο όρος  υπογονιμότητα αναφέρεται στην αδυναμία ενός ζευγαριού να επιτύχει σύλληψη και να απόκτησει τέκνο μετά από τουλάχιστον 12 μήνες τακτικών σεξουαλικών επαφών. Ως τακτικές σεξουαλικές επαφές αφορούν τις επαφές που χρονικά πρέπει να πραγματοποιούνται με επίκεντρο τις γόνιμες ημέρες της γυναίκας.

Εάν δεν επιτευχθεί σύλληψη μετά από 12 μήνες τακτικών σεξουαλικών επαφών, τότε πραγματοποιείται κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση και των δύο. Σε ηλικία της γυναίκας άνω των 35 ετών η διερεύνηση ξεκινά μετά από 6 μήνες προσπαθειών.

Στα κυριότερα  αίτια υπογονιμότητας περιλαμβάνονται η ανεξήγητη υπογονιμότητα(25%), οι διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας (25%), βλάβες σαλπίγγων (20%), αίτια από τη μήτρα ή το περιτόναιο (10%) και ανδρικά αίτια υπογονιμότητας(30).

Η αρχική εκτίμηση-διερεύνηση περιλαμβάνει τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού τόσο της γυναίκας όσο και του άντρα. Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει από την πλευρά του άντρα την διενέργεια σπερμοδιαγράμματος ενώ στη γυναίκα πραγματοποιείται υπερηχογραφικός έλεγχος έσω γεννητικών οργάνων, υστεροσαλπιγγογραφία και εργαστηριακός έλεγχος ( ορμονικός έλεγχος , έλεγχος για λοιμώξεις , έλεγχος ωοθηκικών εφεδρειών).

Η πρόπτωση πυελικών οργάνων αφορά την κάθοδο της μήτρας, της ουροδόχου κύστης ή του ορθού διαμέσου του κολπικού τοιχώματος.

Τα είδη πρόπτωσης είναι :
• Πρόπτωση μήτρας: Πρόπτωση του τραχήλου ή και της μήτρας εντός του κόλπου .
• Κυστεοκήλη: Πρόπτωση ουροδόχου κύστης, αφορά το πρόσθιο κολπικό τοίχωμα.
• Ορθοκήλη: Πρόπτωση του εντέρου, αφορά το οπίσθιο κολπικό τοίχωμα.
• Πρόπτωση κολπικού κολοβώματος: Πρόπτωση του κόλπου σε γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε υστερεκτομή.

Το συχνότερο σύμπτωμα είναι το αίσθημα βάρους ή πίεσης στην περιοχή του κόλπου. Σε κυστεοκήλη μπορεί να εμφανιστεί συχνουρία ή και ακράτεια ούρων, ενώ σε περίπτωση ορθοκήλης, δυσκοιλιότητα. Σε καταστάσεις μεγάλου βαθμού πρόπτωσης μήτρας μπορεί ακόμα να εμφανιστεί και έλκος με αιμορραγία.

Η ακράτεια ούρων αποτελεί σύμπτωμα που αναφέρεται σε οποιαδήποτε ακούσια απώλεια ούρων.

Η  λεπτομερής λήψη ιστορικού, η γυναικολογική εξέταση καθώς και η διεξαγωγή εργαστηριακών εξετάσεων όπως η γενική-καλλιέργεια ούρων για αποκλεισμό ουρολοίμωξης εως και ουροδυναμικός έλεγχος όταν απαιτείται βοηθούν στην ακριβή διάγνωση.

Ακράτεια από προσπάθεια
Είναι το συχνότερο είδος ακράτειας. Παρατηρείται απώλεια ούρων μετά από προσπάθεια και πιο συγκεκριμένα μετά από φτέρνισμα ή γέλιο, κατά την άσκηση και ιδιαίτερα μετά από άρση βάρους .

Ακράτεια επιτακτικού τύπου
Είναι η κατάσταση όπου υπάρχει συχνά επείγουσα επιθυμία για ούρηση που δεν αναβάλλεται ενώ η κύστη δεν είναι γεμάτη. Συχνά, παρατηρείται απώλεια ούρων εώς την άφιξη στην τουαλέτα.

Ακράτεια ανάμεικτου τύπου
Η κατάσταση αυτή αποτελεί συνδυασμό ακράτειας από προσπάθεια και επιτακτικού τύπου.

Ακράτεια από υπερπλήρωση
Παρατηρείται όταν η ποσότητα μέσα στην ουροδόχο κύστη ξεπεράσει κατά πολύ το όριο στο οποίο συνήθως αδειάζουμε την κύστη.

Η εμμηνόπαυση ορίζεται ως η απουσία περιόδου για δώδεκα συνεχείς μήνες. Ο μέσος όρος ηλικίας που αφορά την εμμηνόπαυση είναι τα 51 έτη.

Ένα μικρό ποσοστό της τάξης 1%. Θα έχουν τη λεγόμενη πρόωρη εμμηνόπαυση, πριν δηλαδή την συμπλήρωση του 40ου έτους της ηλικίας τους.

Η γυναικολογική εκτίμηση σε συνδυασμό με ορμονικό-εργαστηριακό έλεγχο μπορούν να θέσουν τη διάγνωση οδηγώντας στη χορήγηση υποστηρικτικής αγωγής όπου αυτή χρειαστεί.

Το  προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο (PMS)  αναφέρεται στο σύνολο των σωματικών (πρήξιμο, μαστωδυνία, πονοκέφαλος κ.α.) και ψυχολογικών συμπτωμάτων( άγχος , κατάθλιψη κ.λ.π.), που μία γυναίκα βιώνει τις ημέρες, που προηγούνται της έμμηνου ρύσης.

Στην αντιμετώπιση του συνδρόμου αυτού περιλαμβάνονται τόσο αλλαγές στον τρόπο ζωής (διατήρηση σωματικού βάρους στα φυσιολογικά επίπεδα, διακοπή καπνίσματος κ.α.), όσο και η χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής, όπου αυτό απαιτείται.

Καρκίνος αιδοίου
Εμφανίζεται   σε ηλικιωμένες κυρίως γυναίκες. Εντοπίζεται στην επιφάνεια των έξω γεννητικών οργάνων.
Συνήθεις εκδηλώσεις αφορούν ευαισθησία και άλγος, κνησμός που δεν υποχωρεί, παρουσία μικρού μορμώματος ή εξέλκωσης, αιμορραγία, εκκροή πύου από την περιοχή ή διόγκωση των βουβωνικών λεμφαδένων.

Η διάγνωση τίθεται με τη γυναικολογική εκτίμηση, την αιδοιοσκόπηση και λήψη βιοψιών και όπου χρειαστεί πραγματοποιείται περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος.

Καρκίνος τραχήλου
Εντοπίζεται στο κατώτερο τμήμα της μήτρας , τον τράχηλο.Ο σημαντικότερος αιτιολογικός παράγοντας είναι η λοίμωξη με τον ιό HPV.
Τα κυριότερα συμπτώματα αφορούν κολπική αιμόρροια μετά από σεξουαλική επαφή και βλεννοαιματηρές κολπικές εκκρίσεις που συνοδεύονται από δυσάρεστη οσμή ή πυελικό άλγος.

Η διάγνωση τίθεται με τη γυναικολογική εκτίμηση, την κολποσκόπηση και τη λήψη βιοψιών.

Καρκίνος ενδομητρίου
Ξεκινά από το ενδομήτριο που βρίσκεται στη εσωτερική κοιλότητα της μήτρας.
Ένας άλλος τύπος καρκίνου της μήτρας είναι το σάρκωμα με ιδιαιτέρως επιθετική συμπεριφορά.
Το κυριότερο σύμπτωμα αφορά κολπική αιμόρροια στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας μπορεί να εκδηλωθεί με μεσοκύκλια αιμορραγία ή μητρορραγία.

Η διάγνωση στηρίζεται στη γυναικολογική εκτίμηση, το διακολπικό υπερηχο και τη λήψη βιοψιων ενδομητρίου ιδανικά με υστεροσκόπηση ή με χρήση πλαστικού εύκαμπτου καθετήρα (pipelle) όταν αυτή πραγματοποιηθεί σε επίπεδο ιατρείου.

Καρκίνος ωοθηκών
Ξεκινά από τις ωοθήκες. Δεν δίνει πρώιμα συμπτώματα. Όταν αυτά υπάρχουν είναι μη ειδικά όπως μετεωρισμός, ήπιο πυελικό άλγος και σε προχωρημένες περιπτώσεις διάταση της κοιλιάς από ασκητικό υγρό.

Η διάγνωση στηρίζεται στη γυναικολογική εκτίμηση, το διακολπικό υπερηχογράφημα , τα αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου καθώς και τη μαγνητική τομογραφία κάτω κοιλίας.

Είναι κυστικά μορφώματα που εμφανίζονται στις ωοθήκες. Μπορεί στην πλειοψηφία τους να είναι καλοήθη ωστόσο υπάρχουν και κακοήθη μορφώματα. Το μέγεθός και το περιεχόμενο ποικίλει, μπορεί να περιέχουν είτε απλώς υγρό είτε διαφραγμάτια ή συμπαγή στοιχεία .

Εάν εμφανιστούν σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες στη διάγνωση και διάκριση μεταξύ καλοήθους και κακοήθους μορφώματος βοηθούν ο διακολπικός υπέρηχος, ο εργαστηριακός έλεγχος( δείκτες ) και σε ορισμένες περιπτώσεις η Μαγνητική Τομογραφία της περιοχής.

Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες η διάκριση μεταξύ καλοήθους και κακοήθους κυστικού μορφώματος στηρίζεται στη λήψη λεπτομερούς ιστορικού, το διακολπικό υπέρηχο, τα αποτελέσματα ορισμένων εργαστηριακών δεικτών ( Ca 125 ) και στα αποτελέσματα της Μαγνητικής Τομογραφίας.

Ενδομητρίωση ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία ιστός του ενδομητρίου (εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας) ανευρίσκεται εκτός της μήτρας. Αντίστοιχα αδενομύωση ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία ο ιστός του ενδομητρίου αναπτύσσεται εντός του μυομητρίου.

Τα όργανα της πυέλου και το περιτόναιο προσβάλλονται συνήθως, στην ενδομητρίωση, ενώ περιγράφονται και απομακρυσμένες θέσεις προσβολής. Η προσβολή των ωοθηκών δημιουργεί κυστικά μορφώματα που αποκαλούνται ενδομητριωσικές κύστεις.

Όσον αφορά τη συμπτωματολογία αυτή ποικίλει. Κάποιες περιπτώσεις παραμένουν πλήρως ασυμπτωματικές ενώ σε άλλες ανευρίσκεται δυσμηνόρροια ( επώδυνη έμμηνος ρύση), εν τω βάθει δυσπαρεύνεια ( άλγος κατά την επαφή), κυκλικό πυελικό άλγος ή υπογονιμότητα.

Η διάγνωση τίθεται με τη λήψη πλήρους ιστορικού, τη γυναικολογική εξέταση και τη διενέργεια υπερηχογραφήματος στο οποίο μπορει να εντοπιστούν εφ’ όσον υπάρχουν ενδομητριωσικές κύστεις. Ωστόσο η λαπαροσκόπηση είναι η μέθοδος εκλογής για τον εντοπισμό και την ακριβέστερη διάγνωση της ενδομητρίωσης Κατ’ αυτόν το τρόπο ππραγματοποιείται αφαίρεση των ενδομητριωσικών εστιών και ακολουθεί η ιστολογική επιβεβαίωση της νόσου.

Η θεραπεία της νόσου είναι φαρμακευτική, χειρουργική ή και συνδυασμός αυτών . Η επιλογή θεραπευτικού σχήματος εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, την ένταση των συμπτωμάτων και την επιθυμία για τεκνοποίηση.

Είναι μικρά, συνήθως καλοήθη μορφώματα που μπορουν να εμφανισθούν στο ενδομήτριο (ενδομητρικός πολύποδας) ή στον τράχηλο της μήτρας (τραχηλικός πολύποδας). Το μέγεθός τους ποικίλει από λίγα χιλιοστά έως μερικά εκατοστά. 

Μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί ενώ συχνότερα όταν προκαλούν συμπτώματα αυτά αφορούν βαριά έμμηνο ρύση και  μεσοκυκλική αιμορραγία. Ακόμη αναφέρονται περιπτώσεις συσχέτισης με υπογονιμότητα.

Οι τραχηλικοί πολύποδες που έχουν μίσχο μπορούν να αφαιρεθούν στο ιατρείο ενώ οι ενδομητρικοί πολύποδες αφαιρούνται κατά τη διάρκεια υστεροσκόπησης.

Τα λειομυώματα ή ινομυώματα είναι καλοήθεις σχηματισμοί της μήτρας. Η εμφάνισή τους είναι αρκετά συχνή με 1 στις 3 γυναίκες, σύμφωνα με κάποιες μελέτες περισσότερο συχνά, να αναπτύσουν ινομυώματα σε κάποια φάση της ζωής τους.
Η ανάπτυξή τους σχετίζεται άμεσα με τα επίπεδα των οιστρογόνων. Συνήθως παρατηρείται συρρίκνωσή τους κατά την εμμηνόπαυση.
Ανάλογα με την περιοχή που αναπτύσσονται διακρίνονται σε υποβλεννογόνια, υπορογόνια και ενδοτοιχωματικά.

Αρκετές γυναίκες με ινομυώματα δεν έχουν κανένα σύμπτωμα οπότε ο εντοπισμός τους αποτελεί τυχαίο υπερηχογραφικό εύρημα. Σε άλλες το μέγεθος και η θέση τους μπορεί να δώσει ανάλογα ποικίλα συμπτώματα. Τα ενδοτοιχωματικά μπορεί να προκαλέσουν βαριά αιμορραγία κατά την περίοδο, κοιλιακό άλγος, άλγος κατά την επαφή (δυσπαρεύνια), δυσουρικά ενοχλήματα (όταν πιέζουν την ουροδόχο κύστη) ακόμη και δυσκοιλιότητα (όταν πιέζουν το έντερο). Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα συνήθως σχετίζονται με βαριά αιμορραγία κατά την περίοδο, πιθανώς και με θέματα υπογονιμότητας.

Τέλος τα υποορογόνια μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα λόγω άσκησης πίεσης σε γειτονικά όργανα, όταν δε είναι μισχωτά ενδέχεται σε κάποιες περιπτώσεις να συστραφόυν και να προκαλέσουν έντονο πόνο.

Επί συμπτωμάτων, όταν κριθεί απαραίτητη η χειρουργική αφαίρεσή τους, αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε λαπαροσκοπικά είτε κοιλιακά ( με κλασσική τομή ) ενώ για κάποιες περιπτώσεις ινομυωμάτων η αφαιρεσή τους μπορεί να πραγματοποιηθεί υστεροσκοπικά.